mufassall

Xavfsizlik / 4 / 4

Maxfiy ma'lumotlarni boshqarish

Do'kon backend'i baza parolini repoga commit qilingan .env faylda saqlaydi, uni beshta servis bo'lishadi. Parol oqib chiqadi, shoshilinch almashtirish esa checkout'ni to'xtatib qo'yadi. Secrets manager ikkalasini ham tuzatadi: servislar o'zini workload identity bilan isbotlaydi, o'z qisqa muddatli baza foydalanuvchisini oladi, secret'lar diskda shifrlangan, kalitlar ustma-ust versiyalar bilan almashadi va har o'qish auditga yoziladi.

  • 13 daq
  • O'rta
  • 12 qadam
Statik secret nusxasi
9
Bir oqishda servis
5
Almashtirishda to'xtash
0 s
Auditdagi o'qishlar
0 %
Lab'da ochish

  • so'rov
  • javob
  • qayta yetkazish
  • takroriy
  • yo'qolgan

Raqamlar — model ssenariysi, o'lchov emas

Haqiqiy so'rov

Git repo → Buyurtma servisi

So'rov

$ cat services/orders/.env
DB_HOST=db.internal.example.com
DB_USER=app1
DB_PASSWORD=***2
# same file in reports, billing, search, admin3
# committed 2024-03-02, never rotated4
  1. DB_USER — Hamma servisga bitta foydalanuvchi. Baza ularni bir-biridan ajrata olmaydi.
  2. DB_PASSWORD — Ochiq matndagi uzoq yashovchi secret. Qatorni o'chirsangiz ham git tarixida qoladi.
  3. same file — Beshta servis bo'lishadi: bitta oqish beshalasini ochadi.
  4. never rotated — Almashtirish uchun beshta faylni tahrirlab, beshta servisni birdan qayta deploy qilish kerak.

O'zingiz quringKonspektDarslarni solishtirish

Kurs: 74 dars
  1. 01 Asoslar

    1. So'rovning yo'li
    2. Kechikish va o'tkazuvchanlik
    3. Qog'oz ustida hisob
  2. 02 Masshtablash

    1. Vertikal va gorizontal masshtablash
    2. Yukni taqsimlash
    3. Holatsiz (stateless) serverlar
    4. Keshlash
    5. Keshni yangilash (invalidation)
    6. CDN va edge keshlar
  3. 03 Ma'lumot va saqlash

    1. SQL va NoSQL
    2. Bazadagi indekslar
    3. Geo qidiruv: kim yaqinda
    4. Matn bo'yicha qidiruv (full-text search)
    5. Vektor qidiruv
    6. Saqlash dvigatellari: B-tree va LSM
    7. Bloom filtri
    8. Bazani replikatsiya qilish
    9. Sharding
    10. Consistent hashing
    11. Unikal ID'lar
    12. CAP: aloqa uzilganda
    13. Konsensus va lider saylovi
    14. Tranzaksiyalar
    15. Fayl yuklash
  4. 04 Aloqa

    1. API uslublari
    2. Xabar navbatlari
    3. Pub/sub va hodisalar jurnali
    4. Real-time yangilanishlar
    5. Callback'lar ishonchliligi
    6. Webhook'larni ishonchli yuborish
  5. 05 Ishonchlilik

    1. Zaxira va failover
    2. Rate limiting
    3. Timeout va qayta urinishlar
    4. Kuzatuvchanlik (observability)
    5. SLO va xato byudjeti
    6. Backpressure
  6. 06 Arxitektura

    1. Mikroservislar
    2. Servislarni topish (service discovery)
    3. Saga va outbox
    4. O'zgarishlarni ushlash (CDC)
    5. Tranzaksion outbox
    6. Taqsimlangan lock'lar
    7. Batch va stream
    8. Multi-tenancy: ko'p mijozli tizim
    9. Event sourcing
  7. 07 Xavfsizlik

    1. Autentifikatsiya
    2. Avtorizatsiya
    3. Shifrlash va sirlar
    4. Maxfiy ma'lumotlarni boshqarish
  8. 08 Yetkazib berish

    1. Testlash
    2. CI/CD: commit'dan production'gacha
    3. To'xtovsiz migratsiyalar
    4. Feature flag'lar
  9. 09 Butun tizimlar

    1. Talablardan dizayngacha
    2. URL qisqartirgich loyihasi
    3. Yangiliklar lentasi loyihasi
    4. Chat loyihasi
    5. Video sayt loyihalash
    6. Qidiruv takliflari (autocomplete) dizayni
    7. Job scheduler (vazifa rejalashtiruvchi) dizayni
  10. 10 Biznes jarayonlar

    1. To'lov shlyuzi
    2. Pul va yaxlitlash
    3. Ikki yoqlama hisob daftari
    4. To'lovlarni solishtirish
    5. Obuna to'lovlari
    6. Elektron raqamli imzo
    7. Hujjatning hayot sikli
    8. Audit jurnali
    9. Xabarnomalarni yetkazish
    10. Ommaviy import
    11. Pulni qaytarish va chargeback
    12. Hujjatlarni uzluksiz raqamlash
  11. 11 Real tajribalar

    1. Tajriba: Discord xabarlarni qanday saqlaydi
    2. Tajriba: Figma'da birgalikda tahrirlash