mufassall

Asoslar / 2 / 3

Kechikish va o'tkazuvchanlik

Bitta so'rov qancha davom etishi va bir soniyaga nechta so'rov sig'ishi — ikki xil son. Qidiruv API bir hovuch foydalanuvchidan kechki tig'iz soatgacha o'sadi: o'rtacha qiymat og'riqni qanday yashiradi va 90% band server nega allaqachon xavfda.

  • 11 daq
  • Boshlang'ich
  • 10 qadam
O'tkazuvchanlik
5 /s
Kechikish p50
41 ms
Kechikish p99
60 ms
Xatolar
0 %
Lab'da ochish

5%
  • so'rov
  • javob
  • qayta yetkazish
  • takroriy
  • yo'qolgan

Raqamlar — model ssenariysi, o'lchov emas

Haqiqiy so'rov

Foydalanuvchilar → Qidiruv API

So'rov

GET /search?q=lamp HTTP/1.1
Host: api.example.com
X-Request-Id1: req_4410

Javob

HTTP/1.1 200 OK
Server-Timing2: app;dur=29, db;dur=12
  1. X-Request-Id — Bu so'rovni log qatorlariga bog'laydi, keyin uning vaqtini topish mumkin.
  2. Server-Timing — Serverning o'z hisobi: 29 ms app kodi va 12 ms baza.

Agar shunday bo'lsa-chi?

O'z raqamlaringizni qo'ying: natija va formula darhol qayta hisoblanadi.

Soniyasiga tugaydigan so'rovlar.

Bitta so'rov serverda qancha vaqt turadi.

Bitta server parallel bajaradigan eng ko'p so'rov.

Serverlarni qancha band qilib rejalashtirasiz.

Natija

Bir vaqtda ichkarida L
8,2
Kerakli serverlar
1
Har server yuklamasi
13%

Hisob

L = λ × W = 200/s × 0,041 s = 8,2
N = ⌈L / (c × u)⌉ = ⌈8,2 / (64 × 0,70)⌉ = 1
yuk = L / (N × c) = 8,2 / (1 × 64) = 13%

Soddalashtirilgan darslik modeli: yo'nalish va miqyosni ko'rsatadi, benchmark emas.

O'zingiz quringKonspektDarslarni solishtirish

Kurs: 74 dars
  1. 01 Asoslar

    1. So'rovning yo'li
    2. Kechikish va o'tkazuvchanlik
    3. Qog'oz ustida hisob
  2. 02 Masshtablash

    1. Vertikal va gorizontal masshtablash
    2. Yukni taqsimlash
    3. Holatsiz (stateless) serverlar
    4. Keshlash
    5. Keshni yangilash (invalidation)
    6. CDN va edge keshlar
  3. 03 Ma'lumot va saqlash

    1. SQL va NoSQL
    2. Bazadagi indekslar
    3. Geo qidiruv: kim yaqinda
    4. Matn bo'yicha qidiruv (full-text search)
    5. Vektor qidiruv
    6. Saqlash dvigatellari: B-tree va LSM
    7. Bloom filtri
    8. Bazani replikatsiya qilish
    9. Sharding
    10. Consistent hashing
    11. Unikal ID'lar
    12. CAP: aloqa uzilganda
    13. Konsensus va lider saylovi
    14. Tranzaksiyalar
    15. Fayl yuklash
  4. 04 Aloqa

    1. API uslublari
    2. Xabar navbatlari
    3. Pub/sub va hodisalar jurnali
    4. Real-time yangilanishlar
    5. Callback'lar ishonchliligi
    6. Webhook'larni ishonchli yuborish
  5. 05 Ishonchlilik

    1. Zaxira va failover
    2. Rate limiting
    3. Timeout va qayta urinishlar
    4. Kuzatuvchanlik (observability)
    5. SLO va xato byudjeti
    6. Backpressure
  6. 06 Arxitektura

    1. Mikroservislar
    2. Servislarni topish (service discovery)
    3. Saga va outbox
    4. O'zgarishlarni ushlash (CDC)
    5. Tranzaksion outbox
    6. Taqsimlangan lock'lar
    7. Batch va stream
    8. Multi-tenancy: ko'p mijozli tizim
    9. Event sourcing
  7. 07 Xavfsizlik

    1. Autentifikatsiya
    2. Avtorizatsiya
    3. Shifrlash va sirlar
    4. Maxfiy ma'lumotlarni boshqarish
  8. 08 Yetkazib berish

    1. Testlash
    2. CI/CD: commit'dan production'gacha
    3. To'xtovsiz migratsiyalar
    4. Feature flag'lar
  9. 09 Butun tizimlar

    1. Talablardan dizayngacha
    2. URL qisqartirgich loyihasi
    3. Yangiliklar lentasi loyihasi
    4. Chat loyihasi
    5. Video sayt loyihalash
    6. Qidiruv takliflari (autocomplete) dizayni
    7. Job scheduler (vazifa rejalashtiruvchi) dizayni
  10. 10 Biznes jarayonlar

    1. To'lov shlyuzi
    2. Pul va yaxlitlash
    3. Ikki yoqlama hisob daftari
    4. To'lovlarni solishtirish
    5. Obuna to'lovlari
    6. Elektron raqamli imzo
    7. Hujjatning hayot sikli
    8. Audit jurnali
    9. Xabarnomalarni yetkazish
    10. Ommaviy import
    11. Pulni qaytarish va chargeback
    12. Hujjatlarni uzluksiz raqamlash
  11. 11 Real tajribalar

    1. Tajriba: Discord xabarlarni qanday saqlaydi
    2. Tajriba: Figma'da birgalikda tahrirlash