mufassall

Masshtablash / 4 / 6

Keshlash

Mahsulot sahifasi bazadan bir xil qatorni soniyasiga minglab marta o'qiydi. Oldiga qo'yilgan kesh o'qishni tezlashtiradi, keyin o'z muammolarini olib keladi: eskirgan ma'lumot, issiq kalitga yopirilish va yozuvlar qayerga ketishi.

  • 13 daq
  • O'rta
  • 11 qadam
Keshga tushish ulushi
0 %
Javob p95
850 ms
Bazadan o'qishlar
2 400 /s
Eski narx ko'rinadi
0 s
Lab'da ochish

55%92%
  • so'rov
  • javob
  • qayta yetkazish
  • takroriy
  • yo'qolgan

Raqamlar — model ssenariysi, o'lchov emas

Haqiqiy so'rov

Mahsulot API → Baza

So'rov

SELECT p.id, p.name, p.price, s.qty
FROM products p
JOIN stock s ON s.product_id = p.id1
WHERE p.id = 1042;

Javob

1 row in 38 ms2
  1. JOIN — Har so'rovda ikki jadval birlashtiriladi: narx products dan, miqdor stock dan.
  2. 38 ms — O'zi arzon. Lekin bitta bazada soniyasiga 2400 marta emas.

Agar shunday bo'lsa-chi?

O'z raqamlaringizni qo'ying: natija va formula darhol qayta hisoblanadi.

Mahsulot sahifasiga keladigan barcha o'qishlar.

Keshdan javob topilgan o'qishlar ulushi.

Baza soniyasiga ko'tara oladigan o'qishlar.

Keshdan bitta GET qancha vaqt oladi.

Bo'sh bazada bitta JOIN so'rovi.

Natija

Bazaga o'qishlar
144/s
Baza yuklamasi
5,5%
O'rtacha javob
3,4ms
Javob p95 (taxminan)
41ms

Hisob

DB = λ × (1 − h) = 2 400 × (1 − 0,94) = 144/s
ρ = 144 / 2 600 = 5,5%
t(DB) = 38 / (1 − 0,055) = 40,2 ms
o'rtacha = h × 1,0 + (1 − h) × 41,2 = 3,4 ms
p95 ≈ keshda yo'q (1 − h > 5%) = 41 ms

Soddalashtirilgan darslik modeli: yo'nalish va miqyosni ko'rsatadi, benchmark emas.

O'zingiz quringKonspektDarslarni solishtirish

Kurs: 74 dars
  1. 01 Asoslar

    1. So'rovning yo'li
    2. Kechikish va o'tkazuvchanlik
    3. Qog'oz ustida hisob
  2. 02 Masshtablash

    1. Vertikal va gorizontal masshtablash
    2. Yukni taqsimlash
    3. Holatsiz (stateless) serverlar
    4. Keshlash
    5. Keshni yangilash (invalidation)
    6. CDN va edge keshlar
  3. 03 Ma'lumot va saqlash

    1. SQL va NoSQL
    2. Bazadagi indekslar
    3. Geo qidiruv: kim yaqinda
    4. Matn bo'yicha qidiruv (full-text search)
    5. Vektor qidiruv
    6. Saqlash dvigatellari: B-tree va LSM
    7. Bloom filtri
    8. Bazani replikatsiya qilish
    9. Sharding
    10. Consistent hashing
    11. Unikal ID'lar
    12. CAP: aloqa uzilganda
    13. Konsensus va lider saylovi
    14. Tranzaksiyalar
    15. Fayl yuklash
  4. 04 Aloqa

    1. API uslublari
    2. Xabar navbatlari
    3. Pub/sub va hodisalar jurnali
    4. Real-time yangilanishlar
    5. Callback'lar ishonchliligi
    6. Webhook'larni ishonchli yuborish
  5. 05 Ishonchlilik

    1. Zaxira va failover
    2. Rate limiting
    3. Timeout va qayta urinishlar
    4. Kuzatuvchanlik (observability)
    5. SLO va xato byudjeti
    6. Backpressure
  6. 06 Arxitektura

    1. Mikroservislar
    2. Servislarni topish (service discovery)
    3. Saga va outbox
    4. O'zgarishlarni ushlash (CDC)
    5. Tranzaksion outbox
    6. Taqsimlangan lock'lar
    7. Batch va stream
    8. Multi-tenancy: ko'p mijozli tizim
    9. Event sourcing
  7. 07 Xavfsizlik

    1. Autentifikatsiya
    2. Avtorizatsiya
    3. Shifrlash va sirlar
    4. Maxfiy ma'lumotlarni boshqarish
  8. 08 Yetkazib berish

    1. Testlash
    2. CI/CD: commit'dan production'gacha
    3. To'xtovsiz migratsiyalar
    4. Feature flag'lar
  9. 09 Butun tizimlar

    1. Talablardan dizayngacha
    2. URL qisqartirgich loyihasi
    3. Yangiliklar lentasi loyihasi
    4. Chat loyihasi
    5. Video sayt loyihalash
    6. Qidiruv takliflari (autocomplete) dizayni
    7. Job scheduler (vazifa rejalashtiruvchi) dizayni
  10. 10 Biznes jarayonlar

    1. To'lov shlyuzi
    2. Pul va yaxlitlash
    3. Ikki yoqlama hisob daftari
    4. To'lovlarni solishtirish
    5. Obuna to'lovlari
    6. Elektron raqamli imzo
    7. Hujjatning hayot sikli
    8. Audit jurnali
    9. Xabarnomalarni yetkazish
    10. Ommaviy import
    11. Pulni qaytarish va chargeback
    12. Hujjatlarni uzluksiz raqamlash
  11. 11 Real tajribalar

    1. Tajriba: Discord xabarlarni qanday saqlaydi
    2. Tajriba: Figma'da birgalikda tahrirlash