mufassall

Konspekt · Xavfsizlik

Shifrlash va sirlar

14 daq · O'rta · mufassall.dtwin.uz/uz/l/encryption/

← Darsni ochish

Muammo

Eslatmalar ilovasi odamlarning shaxsiy yozuvlarini saqlaydi. O'g'irlangan nusxa o'qiladigan har bir joyni topamiz: tarmoq, disk, backup va config fayl, keyin ularni birma-bir yopamiz.

Nimani o'rganasiz

  • TLS handshake nimani tekshiradi va nega sertifikat o'zi yangilanishi kerak
  • Saqlanayotgan ma'lumotni shifrlash va nega kalit ma'lumot yonida tursa hech narsani himoya qilmaydi
  • Envelope shifrlash: har yozuvga data key, master key esa KMS'dan chiqmaydi
  • Sirlar qisqa muddatli lease bilan secrets manager'da, kalitni hamma narsani qayta shifrlamasdan almashtirish
Yakuniy sahna
35%

Diagramma kod sifatida

Darsdagi yakuniy sxemani matn ko'rinishida oling va Jira, GitLab, GitHub, Notion yoki hujjatga qo'ying: Mermaid u yerlarda o'zi chiziladi. D2 va PlantUML (Confluence, IntelliJ) uchun alohida variantlar bor.

Mermaid: sxema

flowchart LR
  n_app(["Telefon ilovasi"])
  n_api["Eslatmalar API"]
  n_db[("Baza")]
  n_attacker(("Hujumchi"))
  n_backup[("Backup'lar")]
  n_kms>"KMS"]
  n_secrets>"Secrets manager"]
  n_app --> n_api
  n_api --> n_db
  n_db --> n_backup
  n_backup --x|"yo'qoldi"| n_attacker
  n_api --x|"yo'qoldi"| n_attacker
  n_api --> n_kms
  n_api -.->|"qayta urinish"| n_secrets

Mermaid: so'rovlar ketma-ketligi

sequenceDiagram
  participant n_app as Telefon ilovasi
  participant n_api as Eslatmalar API
  participant n_ca as Sertifikat markazi
  participant n_backup as Backup'lar
  actor n_attacker as Hujumchi
  participant n_db as Baza
  participant n_kms as KMS
  participant n_secrets as Secrets manager
  Note over n_app,n_api: Eslatmalar ochiq matnda ketmoqda
  n_app->>n_api: POST /notes HTTP/1.1
  n_api-->>n_app: HTTP/1.1 201 Created
  Note over n_app,n_api: TLS handshake: umumiy kalit va shaxsni isbotlash
  n_app->>n_api: ClientHello
  n_api-->>n_app: ServerHello + Certificate
  Note over n_app,n_api: Sertifikat yarim tunda eskirdi
  n_app->>n_api: ClientHello
  n_api-->>n_app: ServerHello + Certificate
  Note over n_api,n_ca: Sertifikat o'zi yangilanadi
  n_api->>n_ca: POST /acme/new-order HTTP/1.1
  n_ca-->>n_api: HTTP/1.1 201 Created
  Note over n_backup,n_attacker: Backup tashqariga chiqdi, u esa ochiq matn
  n_backup->>n_attacker: $ strings notes-2026-11-01.bak #124; grep -i door
  Note over n_api,n_db: Eslatmani saqlashdan oldin shifrlash
  n_api->>n_db: INSERT INTO notes (id, owner, text_enc, nonce)
  n_db-->>n_api: INSERT 0 1
  Note over n_api,n_attacker: Kalit ma'lumot yonida turibdi
  n_api->>n_attacker: config/prod.json (from a leaked image)
  Note over n_api,n_kms: KMS bilan envelope shifrlash
  n_api->>n_kms: POST /v1/keys/notes-master:generateDataKey HTTP/1.1
  n_kms-->>n_api: HTTP/1.1 200 OK
  Note over n_api,n_secrets: Kodda sir yo'q: secrets manager
  n_api->>n_secrets: GET /v1/secret/notes-db HTTP/1.1
  n_secrets-->>n_api: HTTP/1.1 200 OK
  Note over n_api,n_kms: Ma'lumotni qayta shifrlamasdan kalitni almashtirish
  n_api->>n_kms: POST /v1/keys/notes-master:reEncrypt HTTP/1.1
  n_kms-->>n_api: HTTP/1.1 200 OK

D2

direction: right

n_app: "Telefon ilovasi" {
  shape: rectangle
}
n_api: "Eslatmalar API" {
  shape: rectangle
}
n_db: "Baza" {
  shape: cylinder
}
n_attacker: "Hujumchi" {
  shape: person
}
n_backup: "Backup'lar" {
  shape: stored_data
}
n_kms: "KMS" {
  shape: cloud
}
n_secrets: "Secrets manager" {
  shape: cloud
}

n_app -> n_api
n_api -> n_db
n_db -> n_backup
n_backup -> n_attacker: "yo'qoldi" {
  style.stroke-width: 4
  target-arrowhead.shape: cross
}
n_api -> n_attacker: "yo'qoldi" {
  style.stroke-width: 4
  target-arrowhead.shape: cross
}
n_api -> n_kms
n_api -> n_secrets: "qayta urinish" {
  style.stroke-dash: 3
}

PlantUML: so'rovlar ketma-ketligi

@startuml
participant "Telefon ilovasi" as n_app
participant "Eslatmalar API" as n_api
boundary "Sertifikat markazi" as n_ca
database "Backup'lar" as n_backup
actor "Hujumchi" as n_attacker
database "Baza" as n_db
boundary "KMS" as n_kms
boundary "Secrets manager" as n_secrets
note over n_app, n_api : Eslatmalar ochiq matnda ketmoqda
n_app -> n_api : POST /notes HTTP/1.1
n_api --> n_app : HTTP/1.1 201 Created
note over n_app, n_api : TLS handshake: umumiy kalit va shaxsni isbotlash
n_app -> n_api : ClientHello
n_api --> n_app : ServerHello + Certificate
note over n_app, n_api : Sertifikat yarim tunda eskirdi
n_app -> n_api : ClientHello
n_api --> n_app : ServerHello + Certificate
note over n_api, n_ca : Sertifikat o'zi yangilanadi
n_api -> n_ca : POST /acme/new-order HTTP/1.1
n_ca --> n_api : HTTP/1.1 201 Created
note over n_backup, n_attacker : Backup tashqariga chiqdi, u esa ochiq matn
n_backup -> n_attacker : [dublikat] $ strings notes-2026-11-01.bak | grep -i door
note over n_api, n_db : Eslatmani saqlashdan oldin shifrlash
n_api -> n_db : INSERT INTO notes (id, owner, text_enc, nonce)
n_db --> n_api : INSERT 0 1
note over n_api, n_attacker : Kalit ma'lumot yonida turibdi
n_api -> n_attacker : [dublikat] config/prod.json (from a leaked image)
note over n_api, n_kms : KMS bilan envelope shifrlash
n_api -> n_kms : POST /v1/keys/notes-master:generateDataKey HTTP/1.1
n_kms --> n_api : HTTP/1.1 200 OK
note over n_api, n_secrets : Kodda sir yo'q: secrets manager
n_api -> n_secrets : GET /v1/secret/notes-db HTTP/1.1
n_secrets --> n_api : HTTP/1.1 200 OK
note over n_api, n_kms : Ma'lumotni qayta shifrlamasdan kalitni almashtirish
n_api -> n_kms : POST /v1/keys/notes-master:reEncrypt HTTP/1.1
n_kms --> n_api : HTTP/1.1 200 OK
@enduml

PlantUML: komponentlar

@startuml
left to right direction
agent "Telefon ilovasi" as n_app
component "Eslatmalar API" as n_api
database "Baza" as n_db
actor "Hujumchi" as n_attacker
storage "Backup'lar" as n_backup
cloud "KMS" as n_kms
cloud "Secrets manager" as n_secrets
n_app --> n_api
n_api --> n_db
n_db --> n_backup
n_backup -[#c62828,dashed]-> n_attacker : yo'qoldi
n_api -[#c62828,dashed]-> n_attacker : yo'qoldi
n_api --> n_kms
n_api ..> n_secrets : qayta urinish
@enduml

Xulosa

Ma'lumot nusxasi yashaydigan har bir joyni toping va har birini yoping.

1) Har ulanishda TLS, sertifikat o'zi yangilanadi, muddatdan oldin alert. 2) Diskda shifrlash, backup'lar ham. 3) Envelope shifrlash: har yozuvga data key, master key faqat KMS'da. 4) Sirlar secrets manager'da qisqa lease bilan, hech qachon kodda emas. 5) Almashtirish ma'lumotni emas, kalitlarni qayta o'rash orqali.

Ko'rsatkichlar: boshida va oxirida

Ko'rsatkichBoshidaOxirida
O'qiladigan nusxalar40
Javob p95120 ms158 ms
Xato so'rovlar0%0%

Qadamlar

  1. Muammo Eslatmalar ochiq matnda ketmoqda

    Ilova eslatmalarni oddiy HTTP orqali yuboradi.

  2. Yechim TLS handshake: umumiy kalit va shaxsni isbotlash

    Ma'lumotdan oldin ilova va server yangi kalitga kelishadi: har biri key_share'ning ochiq yarmini yuboradi va ikkalasi bir xil sirni hisoblaydi.

  3. Muammo Sertifikat yarim tunda eskirdi

    Sertifikatni yiliga bir marta kimdir qo'lda yangilardi.

  4. Yechim Sertifikat o'zi yangilanadi

    Server endi CA'dan yangi sertifikatni o'zi so'raydi, ACME protokoli orqali.

  5. Muammo Backup tashqariga chiqdi, u esa ochiq matn

    Har kecha backup storage bucket'ga tushadi.

  6. Yechim Eslatmani saqlashdan oldin shifrlash

    API endi INSERT'dan oldin eslatmani AES-256-GCM bilan shifrlaydi.

  7. Muammo Kalit ma'lumot yonida turibdi

    Config fayli bor container image xato bilan ochiq registry'ga chiqib ketdi.

  8. Yechim KMS bilan envelope shifrlash

    Master key endi KMS ichida yashaydi va undan chiqmaydi.

  9. Yechim Kodda sir yo'q: secrets manager

    Baza paroli config fayldan chiqariladi.

  10. Holat Ma'lumotni qayta shifrlamasdan kalitni almashtirish

    Har yili KMS master key'ning yangi versiyasini yaratadi, eski versiyalar esa eski ma'lumotni ochish uchun qoladi.

  11. Xulosa Xulosa

    Ma'lumot nusxasi yashaydigan har bir joyni toping va har birini yoping.

Atamalar

TLS
Ulanishni shifrlaydigan protokol: handshake'da tomonlar umumiy kalit kelishadi, server esa sertifikat bilan shaxsini isbotlaydi. Sertifikat o'zi yangilanib turishi kerak, aks holda yarim tunda eskiradi.
Diskda shifrlash (at rest)
Ma'lumot bazaga yozilishdan oldin shifrlanadi, shunda disk va backup'larda faqat shifrlangan matn qoladi. Kalit ma'lumot yonida tursa, bu hech narsani himoya qilmaydi.
Envelope shifrlash (KMS)
Har yozuv o'z data key'i bilan shifrlanadi, data key esa KMS'dan chiqmaydigan master key bilan o'raladi. Bazada faqat o'ralgan kalit saqlanadi; kalitni almashtirish ma'lumotni emas, kalitlarni qayta o'rashni talab qiladi.